Vallende bladeren in warme goudtinten, eikels en kastanjes wegen, spinnenwebben met dauwdruppels en kaboutersporen zoeken in het bos. Een compleet en rijk themapakket voor de herfst in groep 1 en 2.
Eekhoorn is in paniek: er ontbreekt een blad aan zijn boom! Er moet een blaadjesdief in het bos zijn. Maar Vogel legt rustig uit hoe de seizoenen en vallende bladeren werken.
Laat kleuters vertellen over verandering in de natuur: waarom vallen bladeren af en wie is eigenlijk 'de dief'?
De herfstwind blaast zaadjes hoog door de lucht over bergen, ijs en woestijnen. Eén dapper klein zaadje landt veilig in de aarde en groeit uit tot een reuzenbloem.
Prachtige introductie op zaadverspreiding door de wind: laat kleuters zaadjes met 'vleugeltjes' (zoals esdoorn) door de klas laten dwarrelen.
Kikker ziet de bladeren vallen en het bos verkleuren. Samen met Eend en Haas ontdekt hij dat de herfst een knusse tijd is van warme dekens en samen thee drinken.
Bespreek hoe de natuur zich klaarmaakt voor de winter en wat de dieren in het bos doen.
Kleine Egel geniet van de gouden herfstbladeren en bouwt een warm holletje voor zijn winterslaap met zijn zachte rode muts.
Vraag kleuters welke spulletjes Egel verzamelt om zijn holletje warm en zacht te maken.
Muis gaat op zoek naar allerlei noten in het herfstbos: walnoten, hazelnoten, eikels en kastanjes. Welke noten kun je eten en hoe kraak je ze?
Combineer het voorlezen met een echte notenkraak- en proefactiviteit in de kring.
Gesprek in de kring over een boek waarin een eekhoorn zijn fruitvoorraad niet wil delen en het fruit dan bedorven blijkt. Geeft aanleiding tot praten over paddenstoelen en schimmels, winterslaap, delen en eekhoorns.
Leg een boterham in de klas en houd bij hoe snel er schimmel op komt.
Cijferdoolhoven waarin Kolletje de weg door het bos zoekt naar de wolf. Oefent cijfers herkennen, een reeks onthouden en inzicht; oplopend in moeilijkheid.
Begin met de makkelijkste doolhoven en laat kinderen de route eerst met de vinger volgen; groep 2 doet de moeilijkere doolhoven.
Tekenopdrachten waarin een afbeelding eerst aan iets bekends doet denken, zoals een pietenmuts of dak, waarna kinderen er creatief iets anders van maken.
Laat kinderen eerst zeggen waar de afbeelding aan doet denken en dan pas tekenen; bespreek hun ideeën aan het eind.
Tekenblad waarop kinderen zichzelf tekenen onder een kaboutermuts. Sluit aan bij Het Kabouterboek.
Laat kinderen na het tekenen vertellen hoe hun kabouter heet en wat hij doet, en schrijf voor groep 2 een zin onder de tekening.
Opdrachtkaarten om te tellen en getallen tot en met 10 te herkennen: kinderen brouwen heksensoepjes in de huishoek met een ketel en herfstbos.
Laat kinderen in de huishoek de ingrediënten in de ketel hardop tellen en de kaart eerst voorlezen of aanwijzen.
Opdrachtkaarten waarin kabouter Klus bladeren veegt en een spelletje speelt: kinderen herkennen en zetten een patroon voort.
Laat kinderen het patroon eerst hardop benoemen voordat ze het voortzetten; groep 2 bedenkt zelf een patroon voor kabouter Klus.
Werkbladenpakket rond de herfst voor jonge en oudere kleuters, ook als boekje te bundelen. Onderwerpen zijn onder meer letters, klanken, stempelen, sorteren, seriëren, tellen en schrijfvoorbereiding.
Kies per kind of per groep de bladen die bij de ontwikkeling passen: de jongste kleuters doen de eenvoudige bladen en de oudsten de rest.
Telkaarten bij Het Kabouterboek: kabouter Kik verzamelt glimmende spulletjes. Kinderen lezen de hoeveelheid op de kaart en leggen dat aantal in een schatkist, in verschillende niveaus.
Laat kinderen het aantal op de kaart eerst hardop lezen voordat ze de schatten in de kist leggen; groep 2 vergelijkt kaarten met meer en minder.
Kleikaarten voor de getallen 1 tot en met 12: op de paddenstoelhoed kleien kinderen precies zoveel stippen als het getal aangeeft.
Laat kinderen de stippen van klei één voor één hardop tellen; groep 1 werkt met kleine getallen en groep 2 met getallen tot 12.
Gratis kralenplankvoorbeelden van alle kabouters en huisbeesten uit Het Kabouterboek. De opdrachten variëren van nalegen tot spiegelen en coderen.
Laat kinderen een kabouter kiezen en nalegen; groep 2 doet de spiegel- of codeeropdracht.
Gratis pakket met drie soorten kralenplankopdrachten bij Kolletje & Dirk, Daar is de wolf: klassieke voorbeelden, spiegelen en kraak de code (coderen). Print op ware grootte.
Kies per kind het type opdracht (klassiek, spiegelen of coderen) en laat kinderen hun kralenplank naast het voorbeeld leggen.
Opdrachtkaarten waarbij kabouter Wobbel wintervoedsel met zijn kruiwagen vervoert en alleen het lichtste er in kan. Oefent tellen, cijfers, optellen, aftrekken en wegen.
Laat kinderen eerst zelf voelen en vergelijken welke voorwerpen licht of zwaar zijn voordat ze gaan tellen en rekenen.
Telkaartjes tot en met 10 waarmee kinderen de wintervoorraad voor eekhoorntje Pluis verzamelen; leuk met een eekhoornknuffel en rieten mandjes erbij.
Zet een eekhoornknuffel en rieten mandjes klaar en laat kinderen de wintervoorraad hardop tellen; groep 2 vergelijkt de mandjes.
Met lijm wordt een spinnenweb op papier getekend. Na het drogen wordt het hele vel met ecoline geverfd, waardoor het web zichtbaar wordt.
Laat de lijm goed drogen voordat de ecoline eroverheen gaat; het web verschijnt pas bij het verven.
Een egel van drie vouwblaadjes (twee bruin, één zwart) van afnemende grootte, elk gevouwen tot driehoek met ingeknipte stekels, waarna ze op elkaar worden geplakt.
Laat kinderen de drie driehoeken van groot naar klein op elkaar plakken; groep 2 knipt de stekels zelf in.
Kinderen knippen zelf de stekels voor een egel uit een flinke lap bruin papier en maken het lijf van een dubbelgevouwen bruine cirkel of gebruiken een kleurplaat uit de download.
Laat groep 1 kleine knipjes maken en groep 2 een hele rij stekels; een kleurplaat is een eenvoudiger alternatief.
Een eikel met stippen wordt door kinderen geprikt en geborduurd en daarna ingekleurd.
Gebruik zwaar papier en een stompe naald; groep 1 prikt en rijgt losjes, groep 2 kleurt de eikel netjes in.
Een eikel van een groen vouwblaadje met een bruine dop met steeltje, beide gevouwen uit 16 vierkantjes. Leuk om op het raam te plakken.
Vouw samen eerst de dop en dan de eikel en hang ze daarna op het raam; groep 2 voegt zelf een steeltje toe.
Klei wordt tot een plak van 1 cm gerold en een blad met duidelijke nerven wordt erin gedrukt. De klei rond het blad wordt weggesneden en het geheel laten drogen of bakken.
Laat kinderen een echt blad met duidelijke nerven kiezen; groep 1 drukt het blad in de klei, groep 2 snijdt de rand eromheen weg.
Herfstbladeren op dik wit papier worden met wasco ingekleurd en met touwtjes aan een paraplu gehangen als klasversiering.
Hang de bladeren met touwtjes aan een paraplu op; groep 2 kleurt de vorm en nerven zorgvuldig in.
Kinderen trekken hun eigen hand over, knippen die uit en plakken hem met een cirkel achter de vingers op een vel. De bladeren aan de takken maken ze met vingerverf.
Help groep 1 bij het overtrekken van de hand en laat groep 2 de bladeren met vingerverf aan de takken zetten.
Een vouwblaadje van 16 vierkantjes wordt uitgeknipt en kinderen leggen een voorbeeld na, zoals een paddenstoel, egel of eekhoorn, en tekenen er iets bij.
Laat kinderen eerst de vierkantjes uitknippen en dan het voorbeeld nalegen; groep 2 tekent zelf iets bij de figuur.
Stukjes papier in herfstkleuren worden gescheurd en op een eikel en eikeldop geplakt, met wat wit ertussen. Uitgeknipt op zwart papier met een versierde rand; een eikelformat is te downloaden.
Laat kinderen het papier scheuren in plaats van knippen en leg de eikelformat klaar om te downloaden en uit te printen.
Een herfsttafereel met zwarte wasco getekend en met herfstkleuren geverfd.
Teken eerst met zwarte wasco en verf daarna met waterverf in herfstkleuren; laat kinderen ontdekken wat de wasco met de verf doet.
Een vel wordt met waterverf blauw geverfd, jezelf wordt getekend en uitgeknipt en de paraplu wordt gevouwen van drie vliegers.
Laat kinderen zichzelf tekenen en uitknippen en de paraplu vouwen van drie vliegers; groep 1 krijgt een voorbeeld van de paraplu.
Bruine papierrepen op een Hamertje Tik-plank of kurken onderzetter vormen de stam; kinderen timmeren er bladeren aan.
Laat kinderen eerst oefenen met kleine blaadjes en één spijker en houd de vasthoudende hand achter de kop van de spijker.
Een donkere hoek met zwarte doeken en nepspinnen, een heksenhoed, bezem en ketel voor soepjes en drankjes van herfstvruchten en spinnen. Kan worden aangevuld met kralenplanken, memory en kleurplaten.
Laat kinderen drankjes en soepjes brouwen met herfstvruchten en vertellen wat er in de ketel gaat; kies zelf of dit thema bij je school past.
De huishoek wordt herfstig met bladeren buiten de deur, kruiwagen, bezem en hark, opgehangen bladeren, een eekhoorn- of egelknuffel, spinnenweb of vleermuis en een herfstprentenboek.
Vul de hoek samen met de kinderen aan met wat ze in de herfst vinden en lees er het herfstprentenboek voor.
Een tuff tray met meegebrachte herfstvruchten, balansweegschaal, telkaartjes, sorteerbakjes en pincetten; of een dobbelpad voor kabouters, een spinnenweb van draden met insecten of een kabouterdorp.
Kies per keer één inrichting (weegschaal, telkaartjes of kabouterdorp) zodat het doel duidelijk blijft; groep 2 telt en vergelijkt.
Kinderen bouwen met Kapla-plankjes herfstfiguren, zoals bomen, een heel bos en paddenstoelen.
Toon een paar voorbeelden of plaatjes en laat groep 2 een heel bos maken van meerdere bomen en paddenstoelen.
Een gezellig hol voor Muis, met een pot, mandjes voor het sorteren en tellen van herfstvruchten, muizenoren van karton en getekende recepten voor soep en notentaart. Bij het prentenboek Noten.
Laat kinderen de herfstvruchten in de mandjes sorteren en tellen; groep 2 maakt een getekend recept voor Muis, bijvoorbeeld voor soep of notentaart.
Kinderen leggen een herfstmandala van natuurlijke materialen.
Verzamel het natuurlijke materiaal eerst samen op een wandeling; groep 1 legt vanuit het midden en groep 2 houdt een patroon aan.
De huishoek wordt kabouterhuisje met een kaboutertentje of een op een laken geschilderde paddenstoel met deur voor de ingang.
Laat de kinderen de paddenstoel met deur zelf op het laken schilderen, zodat de hoek echt van hen is.
Ronde rode vouwcirkels zijn paddenstoelhoedjes. Kinderen bouwen er met kleine blokken een huisje onder voor de kabouter, met de hoed als dak.
Laat kinderen eerst ontdekken welke blokken de hoed goed dragen en bouw het huisje eromheen; groep 2 maakt eerst een plan.
Kinderen pakken hazelnootjes of eikels met een pincet en leggen ze op het bord. Eventueel bepaalt een 1-2-3-dobbelsteen hoeveel per keer.
Laat kinderen eerst met hun vingers en daarna met de pincet nootjes rapen; met de 1-2-3-dobbelsteen bepaal je hoeveel ze per keer pakken.
Een wasmand met kriskras gespannen draden is het spinnenweb. Kleine spinnen zitten erin en kinderen halen ze eruit met een pincet.
Laat kinderen voorzichtig met de pincet de spinnetjes uit het web halen zonder de draden aan te raken en tel samen hoeveel ze er vangen.
Een spinnenweb, geprint op A3 of met Woody getekend, wordt door kinderen met klein materiaal versierd.
Zet een bak met klein materiaal klaar en laat kinderen vertellen wat ze op het web leggen; groep 2 kan er een patroon van maken.
Samen appelmoes maken in kleine groepjes met begeleiding, met veel taalvragen: wat hebben we nodig, hoe heet het binnenste van de appel en wat gebeurt er met de pitjes in de grond?
Werk in kleine groepjes met vaste rollen en laat kinderen achteraf de stappen in volgorde vertellen.
Herfstbladeren in drie kleuren vormen een partituur: elke kleur heeft een instrument of lichaamsgeluid. Een blaadje dat wegwaait is een stilte. Daarna tekenen groepjes hun eigen partituur.
Laat één groepje de partituur van links naar rechts aanwijzen terwijl de rest speelt; groep 2 bedenkt eigen tekens voor de kleuren.
Kinderen bedenken woorden met de h-klank, zoeken voorwerpen in de klas met een h en brengen zulke spullen mee voor de lettermuur of lettertafel.
Zet de meegebrachte voorwerpen op de lettertafel en laat kinderen de h-klank hardop zeggen bij elk voorwerp.
Na het voorlezen van een herfstprentenboek, zoals Noten, spelen kinderen het verhaal na. De leerkracht is verteller en kinderen beelden hun rol uit in de kring.
Verdeel de rollen en lees het verhaal in stukjes voor terwijl de kinderen spelen; laat groep 2 zelf een rol en een stukje tekst kiezen.
Eén kind is het egeltje en ligt op handen en knieën, ogen dicht. Anderen zetten stilletjes wasknijpers op zijn rug en het egeltje raadt hoeveel stekels het heeft. Variatie met egelkaartjes.
Laat het egeltje eerst schatten en daarna de knijpers hardop natellen; begin met kleine aantallen en breid uit.
Ieder kind heeft evenveel herfstvruchten als wintervoorraad en legt een koord eromheen. Evert Eekhoorn steelt bij gesloten ogen wat; kinderen zien hoeveel er weg is. Variatie met een boswachter.
Laat kinderen hardop tellen wat ze hebben en na de diefstal wat er nog over is; groep 2 zegt ook hoeveel Evert heeft gepakt.
Memory met herfstmateriaal verstopt onder plastic bekertjes: kinderen draaien twee bekers om. Variatie in moeilijkheid met gekleurde of gelijke bekers, zes of twaalf stuks, in rijen of door elkaar.
Begin met zes gelijke bekers voor groep 1 en gebruik twaalf gekleurde bekers door elkaar voor groep 2; laat kinderen benoemen wat ze onder de bekers vinden.
Rustig afsluitspel voor de speelles: één kind zit in het midden en anderen leggen om de beurt een blad achter hem. Hoeveel bladeren liggen er?
Laat het kind in het midden eerst schatten en dan de bladeren tellen; groep 2 vergelijkt het aantal met dat van de vorige beurt.
Dichtgeknoopte zakjes met herfstvruchten: kinderen voelen hoeveel erin zit en leggen de zakjes in volgorde, van het minste naar het meeste.
Laat kinderen eerst schatten wat er in een zakje zit en dan voelen; groep 2 legt de zakjes ook in volgorde en vertelt waarom.
Opening: foto's van kleine openingen rond school (putdeksel, rooster, kier) op een bingokaart. Er blijkt een kabouter in het lokaal; kinderen zoeken buiten hoe hij binnen kon komen.
Loop na de bingo samen naar buiten en laat kinderen bedenken hoe een kabouter door zo'n kleine opening het lokaal in kwam; hun verklaringen leveren mooie taalmomenten op.
Kabouters in de kring worden op paddenstoelen met huisnummers gezet: in nummer 5 wonen vijf kabouters. Kinderen leggen de paddenstoelen op volgorde en helpen kabouters die zoek zijn terug naar hun huisje.
Laat kinderen bij elk huisnummer de kabouters hardop natellen; groep 2 legt de paddenstoelen zelf op volgorde.
Geprinte kabouterdeuren of paddenstoelen dicht bij de vloer, met een spoor van potgrond of zand het lokaal in. Kinderen bedenken van wie de deuren zijn en wat er is gebeurd.
Laat kinderen eerst zelf verklaren van wie de deuren zijn en wat er is gebeurd, en schrijf hun ideeën op; zo oefenen ze vertellen en redeneren.
Dobbelspel om de kabouter naar huis te dobbelen, alleen of met een klein groepje. Uitleg staat in de download.
Speel de eerste ronde met de groep zodat de regels duidelijk zijn; laat kinderen het spel daarna uitleggen aan een klasgenoot.
Spel voor tot ongeveer vier kinderen: dobbel en kleur het gegooide getal op je eigen werkblad. Gooit iemand een reeds gekleurd getal, dan is de volgende aan de beurt. Bladen voor 1 tot 5 en 2 tot 12.
Laat kinderen het gegooide getal hardop noemen en het gekleurde getal controleren; speel met ongeveer vier kinderen.
Dobbelspel voor twee tot vier kinderen op twee niveaus: kleur zoveel blaadjes als je gooit, of gooi ook met de kleurendobbelsteen en kleur dat aantal appels in die kleur.
Begin met het eerste niveau (blaadjes kleuren) en laat kinderen die dat aankunnen doorgaan naar het niveau met de kleurendobbelsteen.
Verschillende dobbelbladen bij het prentenboek Twee vechtende eekhoorntjes.
Lees eerst het prentenboek voor en laat kinderen daarna de dobbelbladen spelen; kies het blad dat past bij het niveau van de groep.
Spel met bladeren van de beuk, berk, eik, es, esdoorn, kastanje en populier in herfstkleuren.
Combineer met een wandeling waarbij kinderen echte bladeren verzamelen en vergelijken.
Extra herfstkaart voor Loco: kinderen zoeken welke woorden rijmen en welke plaatjes bij elkaar horen.
Laat kinderen hardop benoemen wat ze zien, zodat rijm en beginklank ook gehoord worden.
Telspel met herfstplaatjes, met suggesties voor kring- en lesactiviteiten.
Werk met hoeveelheden tot 5 of 10, afhankelijk van het niveau.
Memory met herfstplaten: uitprinten, knippen, dubbelvouwen en lamineren, waarna de kinderen het spel spelen.
Laat de kinderen bij elk omgedraaid paar het woord noemen; dat oefent de thema-woordenschat.
Memory met foto's of plaatjes; print één pagina twee keer om te spelen.
Foto's en tekeningen kunnen gecombineerd worden in één spel.
Speurspel waarbij kinderen herfstvruchten in de klas opsporen, de aantallen in een schema zetten en daarna een eenvoudige grafiek lezen.
Speel de eerste ronde klassikaal voor; met het bijbehorende knipblad kun je ontbrekende vruchten vervangen.
Bordspel met pionnen, dobbelsteen en kastanjes; de speler die de hoogste worp heeft, mag kastanjes pakken.
Spelen in tweetallen oefent beurt nemen en tellen tegelijk; laat kinderen de dobbelsteen hardop aftellen.
Kaartjes met paddenstoelen uitprinten en plastificeren voor memory of een telspel.
Twee keer printen geeft direct een memory-set.
Echte of nepbladeren worden op de parachute gegooid en vliegen omhoog. Bij harde muziek waait de wind hard, bij zachte muziek zacht.
Laat kinderen bij harde muziek hard schudden en bij zachte muziek zacht; benoem de woorden hard, zacht, hoog en laag.
Op het stuk Pizzicato van Delibes trippelen kinderen als eekhoorns en springen tweemaal bij een ploep. Bij het afsluitspel wisselen eekhoorns en bomen van rol als een nootje wordt doorgegeven.
Oefen eerst het trippelen en het tweemaal springen bij de ploep zonder muziek; groep 2 luistert scherper naar de signalen in de muziek.
Eén kind is de slapende egel op een mat. De anderen lopen vanachter een lijn naar hem toe en roepen zachtjes egel wakker worden; wordt hij boos, dan tikt hij en zijn ze veilig als ze achter de lijn zijn.
Spreek vooraf af waar de veilige lijn ligt en wissel de slapende egel vaak af; benadruk het zachte roepen tijdens het naderen.
Bewegen op een herfstbeweegverhaal en herfstdans uit het boek Ritmo Go!, met muziek op Spotify.
Doe de dans eerst een keer voor en laat groep 2 kinderen aanwijzen die de bewegingen voordoen.
Kring met een opening als deur van het kabouterhuisje. De reus buiten vraagt of hij mag komen spelen; de kabouter weigert. De reus gaat slapen en de kabouter sluipt erheen om hem wakker te maken.
Oefen eerst de zinnetjes van de reus en de kabouter in de kring; laat kinderen om beurten beide rollen spelen.
De gymzaal is een dicht herfstbos: balanceren over omgewaaide boomstammen (omgekeerde turnbanken), springen over beekjes (matten) en noten verzamelen in de boomkruin (klimrek).
Benoem samen de onderdelen van het parcours (boomstam, beekje, boomkruin) en bouw het in stappen op; groep 2 telt hoeveel noten ze in de boomkruin verzamelen.
De tikker is de Herfstwind. Getikte kleuters zijn vallende bladeren die op de grond dwarrelen en stil blijven liggen tot een zacht briesje (verlosser met een lintje) hen weer tot leven wekt.
Spreek vooraf het stopsignaal en de verlosregel af en wissel de tikker vaak af; groep 1 speelt met één tikker, groep 2 met twee.
Hoepels liggen als regenplassen in de zaal. Kinderen bewegen op ritmes van een trom, zingen mee met een laarzen-en-regenversje en stampen in een plas zodra de trom of muziek stopt.
Laat de kinderen eerst op het ritme van de trom rondlopen en pas in de plas stampen als het stopt; groep 2 mag zelf het ritme op de trom bepalen.
De leerkracht vertelt een verhaal over een tocht door het bos en de kinderen spelen mee met sluipen, klimmen, kruipen en luisteren.
Vertel het verhaal langzaam met pauzes om te bewegen; groep 2 mag het verhaal zelf uitbreiden.
Tikspel met letterkaartjes van het woord bos: getikte kinderen zitten op de bank tot drie van hen samen het woord kunnen leggen en weer vrij zijn.
Wissel de tikker vaak af en laat de kinderen op de bank samen het woord bos leggen met de letterkaartjes.
Kinderen omarmen bomen met een groep, meten de stamomtrek met meetstroken en leren dik, dun, dikker en dunner; afsluiting met het spel De boom wordt hoe langer hoe dikker.
Laat kinderen met meetstroken dikke en dunne bomen vergelijken en gebruik de woorden dik, dunner en dikker.
Twee groepen leggen de getallenrij 1-10 of 1-20 met cijferkaartjes, leggen daarna eikels bij de getallen en raden in de afsluiting hoeveel kinderen achter hen zitten.
Laat de twee groepen om beurten kaartjes leggen en hardop tellen; groep 1 werkt tot 10 en groep 2 tot 20.
Aftelliedje uit Het lilaliedjesboek over herfstblaadjes aan een tak die één voor één door de wind worden weggeblazen, van tien naar nul.
Leg tien blaadjes op een tak en haal er bij elk couplet één weg; groep 2 zegt steeds hoeveel er nog over zijn.
Liedje uit Het grote liedjesboek over een roze varken dat blaadjes harkt maar pech heeft omdat de wind alles weer wegwaait.
Laat kinderen vertellen waarom het varken pech heeft en bedenk samen een oplossing; buiten harken met een echte hark kan erbij.
Versje over twee appels hoog in de boom die vallen als je de boom schudt en worden opgegeten.
Laat kinderen de appels met hun vuisten uitbeelden en de boom schudden; tel samen hoeveel appels er hingen en wat er met ze gebeurt.
Kinderen luisteren naar een lied van Jeroen Schipper over een boom die huilt om de herfstwind, maken eigen gebaren bij de tekst, kiezen samen gebaren uit en beelden het lied gezamenlijk uit.
Laat kinderen eerst zelf gebaren verzinnen, kies er samen een paar uit en herhaal het lied zodat ze de tekst leren.
Liedje over een paddenstoel met een witte steel en een grote hoed vol stippen; komt van Toontje Hoger.
Laat kinderen met hun handen de witte steel en de grote hoed uitbeelden terwijl je zingt; herhaal het liedje meerdere dagen.
Liedje uit Koekeloere over een spin die buiten in zijn web hoort, vliegen vangt en de tuin weer in moet: kriebel, kriebel, kriebelspin.
Bedenk kriebelbewegingen bij het liedje en laat kinderen vertellen welke dieren een spin vangt en waar hij woont.
Liedje waarin de herfst zich aanprijst met een hoop blaadjes, zakken vol wind en dikke regenwolken.
Laat kinderen een kraampje spelen waar de herfst blaadjes, wind en regenwolken verkoopt en bedenk samen wat de herfst nog meer te koop heeft.
Liedje over de wind die aan alle bomen schudt, bladeren die vallen, kale takken en jassen die we aantrekken.
Laat kinderen bij elk couplet uitbeelden wat er gezongen wordt: wind, vallende blaadjes, kale takken en jassen aan.
Liedje van Jeroen Schipper over een klein kaboutertje dat samen met zijn kaboutervrouw de berg op wil klauteren, maar dat te moeilijk vindt en dus op jou klautert.
Laat kinderen met hun vingers de klimmende kabouter uitbeelden en bespreek wat er gebeurt als de berg te moeilijk is.
Liedje over een klein huisje in het kabouterbos waar kabouters in de avond gezellig met kaarsjes bij elkaar zitten.
Zing zacht en laat kinderen kaarsjes uitbeelden met hun vingers; koppel het liedje aan het kabouterhuis of kabouterbos in de klas.
Gratis download met herfstliedjes van Juf Joanna van Toontje Hoger, waarbij kinderen met een sjaaltje bewegen. Liedjes en bewegingen staan in de pdf.
Speel de liedjes eerst een keer voor en oefen de bewegingen zonder sjaal; geef groep 1 de eenvoudigste bewegingen.
Vingerspelletje waarbij de spin in je hand kriebelt langs kin, rug en been en dan op een ander kind springt.
Speel het vingerspel in de kring of in tweetallen en bespreek waar het spinnetje kriebelt en hoe zacht dat voelt.
Samen bloembollen planten in de schooltuin: tussen eind september en begin december, in niet te natte grond en drie keer zo diep als de bol dik is.
Plant de bollen samen op de juiste diepte en laat kinderen voorspellen wat er in het voorjaar gebeurt.
Wandeling door een bos of natuurgebied in de buurt met Kabouter Klauter, of een zelf uitgezet pad met kartonnen kabouters en een opdracht bij elke kabouter, zoals bomen tellen of een schorsafdruk maken.
Bespreek de opdrachten vooraf met de begeleiders en laat kinderen bij elke kabouter eerst raden wat de opdracht zou kunnen zijn.
Kinderen verzamelen tijdens een wandeling natuurschatten in een eierdoos met zes vakken. Er zijn verzamelkaarten en knipvellen voor dozen van zes of tien vakjes.
Kies de doos van zes of tien vakjes op niveau en laat kinderen achteraf hun vondsten sorteren en benoemen.
In tweetallen wandelen kinderen door bos, park of dorp met een bingokaart en kruisen af wat ze zien. In de klas bespreken ze wat ze vonden en hoe het heet.
Bespreek vooraf wat er op de kaart staat en laat tweetallen met een volwassene meelopen; bespreek na afloop wat ze vonden.
Snijd de steel van een grote verse champignon en leg de hoed met de lamellen naar beneden op een vel papier met een glas eroverheen. De volgende ochtend zie je een prachtig sporenpatroon!
Onderzoek met de loep: leg uit dat sporen de zaadjes van de paddenstoel zijn.
Kleuters inspecteren met vergrootglazen dennenappels waar een eekhoorn aan heeft geknaagd, aangevreten eikels en kleiafdrukken van dierenpoten.
Laat kinderen met plastic speelgoeddieren eigen pootafdrukken stempelen in vochtig zand of klei en elkaar raden wie er gelopen heeft.
Leg een openstaande dennenappel in een bak water. Binnen een half uur sluiten de schubben zich strak tegen elkaar om de zaadjes te beschermen!
Laat kinderen voor en na foto's maken of een tekening van de verandering.
Kinderen nemen natuurmateriaal uit het bos mee, schikken het op een dienblad en ordenen wat bij elkaar hoort, zoals kastanjeblad, bolster en kastanje.
Laat kinderen het materiaal eerst benoemen en dan op het dienblad ordenen; bespreek wat bij elkaar hoort en waarom.
Wandeling met mandjes waarbij kinderen benoemen wat ze vinden en de vondsten terug in de klas sorteren op wat bij elkaar hoort.
Neem mandjes mee en laat kinderen hun vondsten benoemen; sorteer ze in de klas samen op wat bij elkaar hoort.
Op een transparante mat met herfstvlakken (kastanje, eikel, paddenstoel, holle boom) programmeren kleuters de Bee-Bot van start naar de verstopte eikels zonder de vos tegen te komen.
Oefen stapsgewijs vooruitdenken, tellen van stappen en richtingsbegrippen (links, rechts, vooruit).
Kinderen maken een herfstwandeling door het bos. Ze zoeken en vinden onderweg eikels en kastanjes.
Erik ontdekt dat een eekhoorn zijn koelkast heeft geplunderd. Raaf legt uit dat de eekhoorn een wintervoorraad moet aanleggen voor de koude winter.
De grond ligt vol bladeren en Hoela denkt dat de kale boom het koud heeft. Hoep legt uit dat dit bij de natuur hoort, maar al die bladeren moeten wel worden opgeruimd.
Digibordles op twee niveaus waarin kinderen leren ordenen van kleiner naar groter en het andersom.
Begin met de eerste variant en zet de tweede in bij kinderen die verder zijn.
Tien TinyTap-spelletjes over de herfst voor digibord, computer of tablet.
Speel de spelletjes in de kring op het digibord en laat kinderen om beurten een antwoord kiezen en uitleggen.
Heb je een geweldig werkblad, kringgesprek of knutselidee voor herfst, het bos & de paddenstoelen dat hier niet mag ontbreken?