Kastelen met kantelen en ophaalbruggen, jonkvrouwen en schildknapen, toernooien in de speelzaal, wapenschilden schilderen en draken temmen. Rijk aan fantasierijk spel, taal en geschiedenis.
Een grappig en vrolijk rijmend prentenboek over een dappere ridder die zijn billen kwijt is geraakt in een gevecht met een draak en in de winkel allerlei nieuwe billen past.
Laat kleuters rijmen op 'ridder' en 'draak' en ontwerp samen een nieuw wapenschild.
Een sprookjesachtig prentenboek over een dapper kasteelkind dat op zoek gaat naar een magische parel en ontdekt dat de gevreesde draak juist een vriend nodig heeft.
Bespreek met de klas: wanneer ben je eigenlijk dapper? Is dat alleen met een zwaard, of juist door aardig te zijn?
Rosie vindt zichzelf een echte ridder. Met een kartonnen doos als harnas en een pollepel als zwaard beleeft ze de spannendste kasteelavonturen.
Inspiratiebron voor de knutsel- en verkleedhoek: kinderen maken hun eigen ridderuitrusting van kosteloos materiaal.
Doolhoven waarin de ridder via cijfers in de juiste volgorde de weg naar prinses, kasteel of draak zoekt. Oefent cijfers herkennen, een reeks onthouden en inzicht; oplopende moeilijkheid.
Begin met een makkelijk doolhof voor groep 1 en gebruik de moeilijker bladen voor groep 2; laat kinderen de cijfers tijdens het volgen hardop noemen.
Pakket met vier soorten kralenplankopdrachten: klassieke voorbeelden, samenwerken, spiegelen en coderen (kraak de code). Print op ware grootte, anders passen de voorbeelden niet onder de plank.
Print op ware grootte, anders passen de voorbeelden niet onder de plank; laat tweetallen samenwerken bij de samenwerkopdracht.
Rekenwerkblad waarop kinderen zoeken welk kasteel hetzelfde is als het voorbeeld.
Laat kinderen hun keuze verwoorden ('deze heeft ook een toren') en kijk goed naar details zoals ramen en poorten.
Rekenwerkblad waarop kinderen zwaarden meten en vergelijken.
Laat kinderen echte zwaarden van karton naast elkaar leggen voordat ze het blad invullen; gebruik woorden als langer, korter en even lang.
Twee schrijfpatroonbladen met een nar en met een ridder en prinses voor het oefenen van schrijfbewegingen.
Laat kinderen de lijn eerst met de vinger in de lucht volgen en gebruik een dikke stift voor groep 1; groep 2 werkt met potlood.
Twee kaarten waarop kinderen woorden nastempelen met letterstempels.
Laat groep 2 het woord eerst hardop in klanken hakken voor het stempelen; groep 1 mag alleen de beginletter stempelen.
Gedetailleerde zoekplaat van Crea met Kids: kleuters speuren naar de ophaalbrug, de slotgracht, de kasteelvlaggen en de schildwachten.
Geef zoekopdrachten: 'Kleur de wachttoren linksboven geel en tel hoeveel vlaggen er op het kasteel wapperen.'
Oefenkaarten van Juf Sanne met middeleeuwse themawoorden (schild, zwaard, helm, kasteel, draak) in duidelijke kleuterschrijfletters.
Laat kleuters de letters overtrekken met vingerverf of in een zandbakje met een veer.
Kleur de kantelen en vlaggen op de kasteelmuur in de juiste ritmische volgorde: rood-geel-rood-geel of driehoek-vierkant-rondje.
Laat het kind het patroon hardop opzeggen voor meer structuurbegrip.
Pdf met tien fantasie-kleurplaten met draakjes, prinsessen, een eenhoorn, tovenaars en elfjes. De kleurplaten zijn ook op A3 te kopiëren om met vingerverf in te kleuren.
Kopieer een kleurplaat op A3 en laat kinderen met vingerverf werken; laat ze na afloop vertellen welk figuur ze hebben gekleurd en wat die gaat doen.
Werkboekje met 15 werkbladen voor kleuters (4 tot 6 jaar) bij het thema ridders en kastelen, als pdf te downloaden via de doorverwezen pagina.
Print de bladen niet allemaal tegelijk: kies per dag een blad dat aansluit bij wat je in de kring hebt besproken.
Kinderen vouwen zestien vierkantjes of gebruiken plakfiguren om een kasteel te leggen, met torens van schuin gevouwen vierkantjes. Ze tekenen een ridder, koning, draak of jonkvrouw, knippen die uit en plakken hem erbij.
Vouw voor groep 1 de vierkantjes vooraf en laat groep 2 ze zelf vouwen; laat de kinderen het kasteel eerst leggen en dan pas plakken.
Een vaandel van A4-papier wordt in vier vlakken verdeeld en gekleurd. Kinderen tekenen iets uit de riddertijd, zoals een draak, zwaard of kasteel, knippen het uit en plakken het op het vaandel.
Laat kinderen eerst vertellen wat er op hun vaandel komt en hoe het in vier vlakken past; hang de vaandels daarna in het kasteel.
Vouwwerkje van een jonkvrouw, gemaakt door kinderen van basisschool 't Palet in Vlijmen.
Laat groep 2 het voorbeeld van de foto navouwen en help groep 1 stap voor stap; laat de kinderen daarna de figuur benoemen en versieren.
Vouwwerkje van een schildknaap, gemaakt door kinderen van basisschool 't Palet in Vlijmen.
Vouw zelf een voorbeeld voor en laat kinderen de stappen nadoen; leg uit waarom een schildknaap de ridder helpt.
Op karton getekende wapenschilden worden uitgezaagd, in vier vlakken beschilderd en met een gouden of zilveren rand versierd. Kinderen plakken er een tekening van een draak, ridder, kasteel of prinses op.
Teken de vier vlakken voor kleuters die dat lastig vinden voor en laat hen de kleuren zelf kiezen; laat ze vertellen wat hun tekening betekent.
Kinderen versieren een kartonnen zwaard of pakken het in aluminiumfolie in.
Gebruik zwaarden alleen voor spel binnen duidelijke regels; laat kinderen vertellen wat voor ridder ze zijn nu ze het zwaard hebben.
Armband van een afgeknipt stuk keukenrol met macaroni en fusilli beplakt en met spuitverf zilver of goud gemaakt.
Laat kinderen eerst macaroni en fusilli sorteren of een patroon leggen; spuit de verf zelf op en laat de armbanden drogen.
Landschap schilderen en daarop een kasteel van gekleurd papier plakken; kantelen knippen door steeds een flapje weg te knippen; poort en ramen uit knipvellen.
Laat kinderen eerst zelf het landschap schilderen en daarna het kasteel plakken; leg voor groep 1 de kantelen voor als voorbeeld.
Groot sjabloon met genummerde vakken op zwart papier; kinderen knippen de vakken uit en plakken het bijbehorende genummerde transparante papier; goed voor gecijferdheid en vormen.
Laat kinderen het nummer op het vakje en het papier hardop vergelijken voor ze plakken; help groep 1 bij het uitknippen.
Ridderhelm van grijs of zilverkleurig karton van 50 bij 70 cm met een uitgesneden klep van donkerder papier en veren erop.
Snijd het grote karton vooraf op maat en laat kinderen de klep en veren zelf plakken; meet de hoofdomtrek nog even na.
Hoge muts van stevig karton, versierd met (foam) plakfiguren, met elastiek onder de kin en een strook tule aan de punt.
Rol het stevige karton vooraf tot puntmuts en laat kinderen het zelf versieren; zorg dat het elastiek niet te strak zit.
Graal van een plastic wijnglas: met lijm en wattenstokje diamantjes plakken, eventueel in reeksen.
Leg voorbeeldreeksen (kleur of vorm) klaar voor groep 2 en laat groep 1 vrij plakken; laat de bekers gebruiken bij het feestmaal.
In de bouwhoek hangen foto's en staan bouwvoorbeelden van kastelen, zodat kinderen ideeën opdoen om zelf iets anders te bouwen.
Hang de foto's op ooghoogte en vraag kinderen wat ze anders zouden bouwen; laat ze hun bouwwerk ook fotograferen voor de kring.
Kinderen bouwen een kasteel van clics en spelen daarna met Playmobil-ridders bij het kasteel.
Laat kinderen eerst samen een plan tekenen of bespreken en laat daarna de ridders in het kasteel een verhaal spelen.
De huishoek wordt een kasteel met een buitenmuur van een bestempelde kartonnen doos, een ophaalburg, kettingen van papier en gouden borden. Er zijn ridder- en jonkvrouwkleren, een keuken en stokpaarden.
Verdeel rollen zoals ridder, jonkvrouw en kok en gebruik een kleurrijke kleedkist; help kinderen bij het bedenken van een verhaal in het kasteel.
Voorbeeld van een kind dat een koningskroon maakte van loom-elastiekjes op de kralenplank.
Laat kinderen het voorbeeld eerst bekijken en daarna een eigen kroon ontwerpen; groep 2 kan een eenvoudig kleurenpatroon proberen.
Kinderen leggen de omtrek van een schild op de kralenplank en vullen het daarna naar eigen inzicht met kralen. De omtrek is te downloaden uit het kralenplankpakket.
Print de omtrek op ware grootte en laat kinderen vrij vullen; geef groep 2 de uitdaging om een patroon of symmetrie te leggen.
Kinderen spiegelen diamanten op een schild: aan de ene kant staan diamanten, aan de andere kant tekenen of leggen ze het spiegelbeeld. Ook te doen met een zelf geprint schild.
Laat groep 1 een spiegelbeeld leggen met een voorbeeldkaart en groep 2 het zelf tekenen; leg een spiegeltje klaar om het resultaat te controleren.
Zelfgetekende papieren schilden worden op Hamertje Tik-planken bevestigd. Kinderen versieren ze met de figuurtjes van het spel.
Laat kinderen figuurtjes met een patroon plaatsen (rood-blauw-rood) en benoem de vormen en kleuren hardop; zo oefen je ook taal.
Op de thematafel staat een kasteel van een beschilderde kartonnen doos met ridderpoppetjes, een paard, bomen, een draak, een gracht en een koning. Tevens dient de tafel als verteltafel voor voorgelezen boeken.
Gebruik de tafel als verteltafel bij voorgelezen verhalen en laat kinderen zelf het verhaal met de poppetjes naspelen.
Op een houten stokpaardje galopperen kleuters door het kasteelparcours en proberen met een kartonnen lans gouden gordijnringen van haken te steken.
Laat de kinderen om de beurt gaan en de punten met streepjes op een bord turven; hang de ringen op verschillende hoogtes zodat groep 1 en 2 kunnen kiezen.
De troubadour roept nieuws over de binnenplaats en de kinderen zeggen zijn zin na. Er wordt begonnen met korte zinnen of woorden en uitgebreid naar langere zinnen.
Begin met een woord of korte zin en verleng die stap voor stap; laat een kind de troubadour spelen zodat kinderen ook echt naar elkaar luisteren.
Gouden munten of euro's zitten in een schatkist. Kinderen tellen ze, kijken of iedereen er een kan krijgen, halen er munten af en maken groepjes van twee of vijf. Variatie: kort kijken en snel schatten.
Laat kinderen de munten eerst in groepjes van twee of vijf leggen en daarna tellen; vraag hoe ze dat zo snel wisten.
Op een feesttafel in de kring ligt door elkaar nepvoedsel als fruit, groente, brood, vlees en vis. Kinderen sorteren het en geven de ridders wat zij lusten, volgens opdrachten van de leerkracht.
Vraag de kinderen de keuze te verwoorden ('de ridder lust ...') en werk in groep 2 met twee criteria tegelijk, bijvoorbeeld fruit en groente apart.
Er wordt een kasteel van kleine blokken gebouwd. Kinderen schatten en turven hoeveel blokken het zijn, tellen daarna na, bekijken het bouwwerk van alle kanten, maken een bouwtekening of beschrijven waar een ridder is verstopt.
Laat kinderen eerst schatten en turven voor ze tellen; vergelijk daarna de schatting met het echte aantal en praat over het verschil.
Een woord uit het ridderthema wordt genoemd, zoals kasteel, gracht, paard of lans. Een ridder gaat de kring rond en wie hem heeft, bedenkt een rijmwoord.
Laat de kinderen ook rijmwoorden bedenken die niet bestaan; zo leren ze rijm horen zonder dat het antwoord goed of fout hoeft te zijn.
Een groot getekend schild op karton wordt versierd met diamanten volgens gesproken opdrachten, zoals een gele diamant in het midden en een rode tussen de groene en blauwe. Oefent luisteren en plaatsbepaling.
Begin met een makkelijke opdracht ('in het midden') en werk toe naar 'tussen' en 'naast'; laat kinderen elkaars schild controleren.
Kinderen stapelen blokken tot torens van verschillende hoogte en zetten deze kasteeltorens op volgorde van laag naar hoog.
Gebruik woorden als hoger, laagst en tussen en laat kinderen de torens zonder hulp op volgorde zetten; meet daarna eventueel met blokjes.
Oefeningen in auditieve synthese en analyse rond ridders en kastelen voor groep, kleine kring of individueel.
Kies oefeningen op het niveau van de groep of kleine kring; laat kinderen eerst luisteren en dan pas nazeggen of samenvoegen.
Praatplaat met aanklikbare video's voor kleuters bij ridders en kastelen; klik op de stippen om een video te zien en te horen.
Klik samen een filmpje open en pauzeer om kinderen te laten vertellen wat ze zien; schrijf nieuwe woorden op kaarten voor de thematafel.
Twee bladen woordkaarten voor woordenschat bij ridders en kastelen.
Leg de woordkaarten bij het kasteel in de hoek en laat kinderen ze in spel gebruiken; groep 1 benoemt, groep 2 zoekt de beginletter.
Pakket van zeventien dobbelbladen op verschillende niveaus, met stippen- of kleurendobbelsteen, twee dobbelstenen en erbij- en eraf-sommen. Thema's zijn onder meer paardenrace, zwaard en vlag, en de schilden poetsen.
Kies per groepje een blad op niveau en laat kinderen de ogen hardop tellen; groep 2 kan de erbij- en eraf-sommen maken.
Twee groepen laten een paard over een pad van teldopjes lopen. Om beurten gooit een groep met de dobbelsteen en zet het paard zoveel dopjes vooruit. Het paard dat het eerst aankomt wint.
Laat de groepen samen tellen en de dobbelsteenogen hardop benoemen; een kind kan de dopjes voor het paard tellen terwijl de rest meetelt.
Twee kinderen met een speelgoedzwaard krijgen om de beurt een kaart met een getal of letter op de stapel. Verschijnt het genoemde getal of de letter, dan slaat wie het eerst is met het zwaard op de kaart en scoort.
Laat groep 1 met getallen tot 5 spelen en groep 2 met hogere getallen of letters; gebruik een zacht zwaard en houd de kinderen goed op afstand.
Een grote kartonnen draak met een open bek. Gooi met de dobbelsteen en voer de draak precies evenveel gouden schijven of kastanjes met een grote grijper.
Laat kinderen hardop meetellen bij elke schijf; groep 1 gebruikt een dobbelsteen tot 3, groep 2 een tot 6.
Spelkaarten van Juf Sanne waarmee kleuters gezamenlijk een kasteelavontuur opbouwen: wie is de held, welk gevaar dreigt er en hoe wordt de draak getemd?
Trek per beurt een kaart voor held, gevaar en oplossing en laat elk kind een zin toevoegen; groep 1 mag het verhaal met een tekening aanvullen.
Beweegverhaal waarin kleuters met Timo ridder in opleiding worden: zwaaien met een zwaard, een toren beklimmen en een schild uit de slotgracht redden; plaat voor het digibord.
Laat het verhaal met plaat op het digibord zien en lees rustig voor, zodat de kinderen de bewegingen op de juiste woorden uitvoeren.
Beweegbaan met middeleeuwse proeven: ringsteken op een stokpaard over de bank, over de kasteelgracht springen (matten met blauw zeil) en sluipen langs de slapende draak.
Laat kinderen aan het eind van het toernooi tot ridder slaan met een ceremoniële schouderklop.
Versje over twee ridders die op een draf en in galop naar een torenpoort rijden, waar de wachter hen binnenlaat voor het feest.
Laat de kinderen in draf en galop door de ruimte bewegen bij het versje en klap de lettergrepen van de rijmwoorden.
Versje van een kind dat een ridder wil zijn met helm, zwaard en paard, een prinses bevrijdt, met haar trouwt en koning van het land wordt.
Laat kinderen na het versje vertellen wie zij zouden willen zijn en wat ze dan doen; teken de ideeën samen op het bord.
Liedje in vijf coupletten over twee ridders die zeuren dat ze niets te doen hebben. De koning stelt een draak, een prinses en een paard voor, tot zij het land moeten regeren en de koning naar het strand gaat.
Laat de kinderen de vijf coupletten met vaste rollen uitspelen (koning, twee ridders) en na afloop vertellen wat er gebeurde.
Vrolijk ridderlied waarin de ridder vertelt over zijn baard, paard en zwaard, de minstreel en de nar en hoe hij de draak verslaat. Met een ja-pa-pa-refrein.
Verzin bewegingen bij de baard, het paard en het zwaard en laat de kinderen het ja-pa-pa-refrein luid meezingen.
Kort liedje van een stoere ridder met schild en zwaard die stevig op zijn paard zit en nergens bang voor is.
Leer het korte liedje eerst als versje en laat de kinderen daarna stoer voor de klas staan bij het zingen.
Aanklikbare afbeelding met liedjes over ridders en kastelen om te bekijken en te beluisteren.
Laat kinderen een lied uit de lijst kiezen en zing het een aantal dagen; voeg bewegingen toe zodat nieuwe woorden beter blijven hangen.
Meezinglied van Dirk Scheele uit de aflevering 'In een kasteel', waarin hij met een echte ridder optrekt. Goed te gebruiken als opwarmer voor het thema ridders.
Laat kinderen tijdens het lied hun 'zwaard' (een stok of pool noodle) trots omhoog steken bij het refrein.
Dirk Scheele bezoekt een echt kasteel met een ophaalbrug, harnassen, torenkamers en een geheime ridderzaal.
Koppel aan het kasteelthema in de bouwhoek: bouw samen de kantelen en de kasteelpoort.
Vrolijke moderne kleuterversie van Monique Smit waarin alle kleine ridders en jonkvrouwen in de houding springen en dapper op hun denkbeeldige paard springen.
Wissel tijdens het lied stappen, draven en galop af en laat de kinderen bij het refrein op een teken van jou van tempo veranderen.
Vrolijk muziekverhaal over de kleine dappere ridder Ballie die op zijn paard door het bos galoppeert om een geheime koninklijke brief te bezorgen.
Laat kinderen galopperen op turnstokken of knuffelpaardjes in het ritme van de hoefslagen.
Bouw met elastiekjes en grote houten ijsstokjes een eenvoudige hefboom-katapult. Lanceer wattenbolletjes of proppen papier: hoe schiet de prop het verste?
Onderzoek oorzaak en gevolg: harder naar beneden duwen = hogere boog.
Hoe leefden ridders, jonkvrouwen en schildknapen vroeger? Een boeiende rondleiding door een kasteel met ridderzaal, wapenrusting en ophaalbrug.
Laat kleuters na afloop vertellen welke onderdelen van een kasteel ze herkend hebben.
Moffel wil een echte ridder worden en moet eerst laten zien dat hij dapper, beleefd en behulpzaam is.
Koppel dit aan de gouden gedragsregels in de klas: wat maakt een goede ridder / klasgenoot?
TinyTap-spel op digibord of computer om het woordbeeld te oefenen, op volledig scherm.
Laat kinderen om de beurt bij het bord komen en het woord hardop lezen of benoemen; gebruik volledig scherm zodat iedereen mee kan kijken.
Stoffen Bee-Bot-mat in de vorm van een kasteel: kinderen laten de Bee-Bot als ridder (met jasje) door het kasteel rijden en voltooien een opdracht. Past bij het thema ridders en kastelen.
Laat kinderen de route eerst met hun vinger op de mat volgen; groep 1 programmeert korte stukken, groep 2 plant de hele route naar het kasteel.
Gratis les- en spelsuggesties van Lemniscaat bij het vervolg op Ridder Uil, als pdf te downloaden. Ze zijn geschreven voor gebruik op school en thuis.
Gebruik dit als vervolg op Ridder Uil en kies een paar suggesties uit de pdf die aansluiten op wat kinderen al kennen uit het eerste boek.
Gratis lessuggesties van uitgeverij Lemniscaat (geschreven door Juf Anke en Karin) om het prentenboek Ridder Uil in de klas te verwerken, als pdf te downloaden.
Lees eerst het prentenboek en kies daarna twee of drie suggesties uit de pdf die passen bij de groep, in plaats van alles te doen.
Heb je een geweldig werkblad, kringgesprek of knutselidee voor ridders & kastelen dat hier niet mag ontbreken?