Primaire kleuren mengen met verf en pipetjes, meesterwerken schilderen zoals Mondriaan en Van Gogh, en een echt museum met kassa openen in de klas. Alles over creativiteit en kleurbeleving.
Klassiek meesterwerk: Blauwtje en Geeltje zijn de beste vriendjes. Wanneer ze elkaar innig omhelzen, worden ze samen groen! Maar herkennen hun ouders hen nog wel als ze groen zijn?
Laat kinderen na het verhaal zelf blauw en geel mengen en voorspellen welke kleur ontstaat; vraag hoe de ouders reageren als hun kind groen is.
Floor denkt dat ze niet kan tekenen en zet boos een harde stip op het papier. Haar juf lijst de stip in met goud. Floor ontdekt: als ik die stip kan maken, kan ik nog veel grotere en mooiere stippen maken!
Laat elk kind na het voorlezen een eigen stip maken en ophangen; vraag waarom Floor eerst boos was en wat de juf deed.
Het kleurenmonster is van slag: al zijn gevoelens zitten in de war! Gelukkig helpt een klein meisje hem om geel (blijdschap), blauw (verdriet), rood (woede), zwart (angst) en groen (rust) netjes in potjes te sorteren.
Laat kinderen na het verhaal bij elke kleur vertellen wanneer ze zich zo voelen en sorteer samen gekleurde pompons of knopen in potjes bij de gevoelens.
Een betoverend prentenboek over hoe schilder Wassily Kandinsky kleuren kon 'horen' en muziek kon 'zien'. Rijk geïllustreerd met abstracte vormen en zwierige lijnen.
Zet klassieke muziek aan en laat de kinderen met wascokrijt tekenen wat ze bij de klanken voelen.
Nijntje gaat met vader en moeder Pluis naar het museum. Ze kijkt naar schilderijen met vormen en kleuren en naar een echt beeldhouwwerk. Nijntje weet het zeker: later word ik schilder!
Bespreek hoe je je gedraagt in een museum (kijken met je ogen, niet met je handen).
Telkaarten met een appelboom van Jeroen Bosch: kinderen maken van klei precies zoveel appels als aangegeven, of leggen rode teldopjes op de boom. Oefent tellen en cijfers.
Laat groep 1 kleine aantallen kleien en groep 2 grotere; laat kinderen de appels hardop tellen bij het neerleggen.
Kinderen tekenen zichzelf op een schildersezel. Er is een printbaar format van Jeroen Bosch om te downloaden.
Leg spiegels klaar en laat kinderen eerst hun gezicht beschrijven (ogen, neus, haar) voordat ze tekenen.
Werkblad in het thema kunst waarbij de kinderen meedraaien met de pottenbakker, om te oefenen met het volgen van draairichting.
Laat kinderen eerst met hun wijsvinger met de klok mee en tegen de klok in draaien voordat ze het werkblad doen.
Twee kaarten waarop kinderen kunstwoorden nastempelen met letterstempels.
Laat kinderen het woord eerst in klanken zeggen voordat ze stempelen; groep 1 stempelt alleen de eerste letter.
Telwerkblad waarop kinderen de vazen van de pottenbakker tellen.
Laat kinderen eerst echte kopjes of vazen tellen voordat ze het werkblad invullen.
Werkblad waarin de kinderen leren mengen. Ze geven de basiskleuren aan in de vakjes en mengen die tot het antwoord op de kleurensom.
Kopieer het blad zo mogelijk op A3, dan is er meer ruimte om te mengen.
Mengen voor gevorderden. Ook hier staan de te mengen kleuren al aangegeven, met wat moeilijkere kleursommen dan de vorige bladen.
Kopieer het blad zo mogelijk op A3.
Onder elk potlood staat een kleurwoord. De kinderen zoeken de woordkaart met die kleur erbij en kleuren het potlood in de juiste kleur.
Laat kinderen het kleurwoord eerst hardop zeggen voordat ze de woordkaart zoeken; groep 2 leest de kleurwoorden zelf.
Blad voor de stempeltafel, ook te gebruiken als stempelboek. De kinderen kleuren de verfpot in en stempelen de naam van de kleur in het hokje eronder.
Laat kinderen het kleurwoord eerst in klanken zeggen voordat ze de letters stempelen; groep 1 stempelt alleen de eerste letter.
De kinderen knippen de vakken met potloden uit en leggen ze op een rij van lang naar kort of andersom. Daarna kleuren ze de potloden.
Laat kinderen eerst echte potloden op lengte leggen en 'langer dan' en 'korter dan' hardop zeggen; kleuren pas na het ordenen.
Kinderen tekenen takken op blauw papier en plakken er bloesem van vloeipapier op, als propjes of vierkantjes rond een potlood, waardoor de bloesem iets omhoog staat.
Draai de vloeipapierpropjes samen om een potlood; laat kinderen vertellen welke bloesem ze zien.
Elk kind verft of kleurt cirkels met stift of wasco. De cirkels worden samen opgehangen als kunstwerk in de stijl van Kandinsky.
Laat kinderen cirkels in verschillende maten en kleuren maken en ordenen bij het ophangen; groep 2 legt een patroon.
Kinderen bedenken zelf hoe ze een zonnebloem maken: knutselen, met K'nex bouwen, tekenen en knippen. Alle zonnebloemen komen samen in een vaas.
Laat kinderen zelf de techniek kiezen; zet alle zonnebloemen in een vaas en bespreek hoe ze verschillen.
Kinderen worden gefotografeerd in kostuums uit de zeventiende eeuw, met zwarte doek als achtergrond en zonlicht van opzij. In de Maurits Muis-boeken draagt Maurits dezelfde kleding.
Laat kinderen na de foto's vertellen wat ze aan hebben en waar het licht vandaan komt.
Een ballon wordt met papier-maché beplakt, wit geverfd of afgewerkt met wc-papier en bovenaan opengeknipt. Zo ontstaat het ei uit de boommens van Bosch en het prentenboek Bosch.
Werk in groepjes en verdeel het papier-maché over meerdere dagen; laat kinderen vertellen welk wezen uit het ei komt.
Een afbeelding van een bekend kunstwerk wordt tegen de achterkant van een op zijn kant gezette schoenendoos geplakt. Kinderen knutselen of kleien er iets bij en zetten het ervoor. Kunstwerken zijn te downloaden.
Laat kinderen vertellen wat ze bij het kunstwerk maken en waarom het erbij hoort.
Kinderen tekenen zichzelf met zwarte stift, kleuren in en knippen uit. De tekening wordt op een muizentrapje op gekleurd papier geplakt zodat hij uit de kunst springt, eventueel met een lijst.
Laat kinderen na het plakken de tekening van een klasgenoot bekijken en beschrijven; maak samen een tentoonstelling.
Kinderen verzinnen en tekenen een wonderlijk wezen, bijvoorbeeld met zwarte wasco, en kleuren het in met waterverf.
Laat kinderen vertellen wat hun wezen kan, eet en waar het woont.
Kinderen tekenen hun gezicht met houtskool en kijken daarbij in een spiegel. Vooraf bekijken en bespreken ze zelfportretten van bekende kunstenaars.
Laat kinderen eerst de zelfportretten van kunstenaars vergelijken en daarna hun eigen gezicht in een spiegel bekijken; houtskool is vies, dus schorten aan.
Inleidende les met het prentenboek De Stip, waarna kinderen zelf kunst maken met stippen.
Lees eerst De Stip voor en laat kinderen stippen op verschillende manieren maken (stempelen, kleuren, verven).
Papier voorbewerken met wasco, ecoline en verf, drogen, platen van Eric Carle bekijken en zelf figuren maken van het gekleurde papier; papiertjes ruilen.
Bereid het gekleurde papier van tevoren voor en laat kinderen figuren knippen of scheuren; benoem de kleuren bij het ruilen van papiertjes.
Met liniaal en zwarte stift lijnen trekken op een sjabloon, enkele vlakken rood, blauw en geel kleuren, uitknippen en op gekleurd papier plakken.
Laat kinderen eerst een lijn met de liniaal oefenen; kleur bewust maar enkele vlakken en bespreek waarom.
Kinderen maken in de bouwhoek beeldhouwwerken, met foto's van bekende beeldhouwwerken als inspiratie.
Leg de foto's bij de bouwmaterialen en laat kinderen vertellen wat ze nabouwen; groep 2 bouwt in tweetallen.
Een bekend kunstwerk, zoals Sterrennacht van Van Gogh, hangt in A3 of groter als achtergrond in de bouwhoek. Kinderen bouwen er iets bij, bijvoorbeeld een dorp met huizen.
Vraag wat er in het dorp van het schilderij gebeurt; laat kinderen samenwerken en tel hoeveel huizen ze bouwen.
Een tuff tray of bak met ronde voorwerpen in allerlei kleuren, zoals vouwbladen, pompons, knopen en doppen, met pincetten. Voorlezen van De Stip of kijken naar Kandinsky en zelf bedenken wat ze doen.
Lees eerst De Stip voor en laat kinderen zelf bepalen wat ze met de ronde voorwerpen doen; benoem kleur en grootte.
Al het werk uit het thema wordt tentoongesteld op een tafel met een mooi kleed en naambordjes bij elk kunstwerk. Bezoekers worden uitgenodigd om de tentoonstelling te komen bekijken.
Laat kinderen zelf de naambordjes maken en als gids rondleiden; nodig een andere klas of ouders uit om te komen kijken.
In een winkeltje kopen kinderen driehoeken, cirkels, vierkanten en rechthoeken in verschillende kleuren en leggen er in een lege schilderijlijst een kunstwerk mee. Met kassa, winkelwagen en boodschappenlijstjes.
Laat groep 1 vormen op kleur zoeken en groep 2 ook betalen en het boodschappenlijstje bijhouden; wissel van rol tussen klant en verkoper.
Tip van Charlotte Dematons: hang kunst in het lokaal en de huishoek, zoals ingelijste ansichtkaarten of een poster. Kinderen zien het steeds terug; wissel de werken regelmatig.
Wissel de werken elke paar weken en laat kinderen vertellen wat ze zien en welk kunstwerk ze missen.
Kinderen leggen kunstwerkjes met doppen, bijvoorbeeld bloemen op een geprint schilderij met bloemen.
Laat kinderen het geprinte schilderij eerst bekijken en de doppen bij de kleuren zoeken; groep 2 telt de doppen.
Geprinte gouden schilderijlijsten zonder binnenkant worden op een Hamertje Tik-plank bevestigd. Kinderen timmeren hun kunstwerk binnen de lijst.
Laat kinderen eerst een ontwerp op papier bedenken voordat ze timmeren; begeleid dit in kleine groepjes.
Spiegels met losse materialen als bloemen, schelpen, houtschijven, steentjes, doppen en diamantjes. Kinderen maken een kunstwerk op of rond de spiegel.
Laat kinderen beschrijven wat ze met de losse materialen maken en hoe het in de spiegel eruitziet.
Enkele afbeeldingen van kunstwerken liggen midden op de kralenplank; kinderen leggen daar de rand omheen. De kunstwerken zijn als download beschikbaar.
Laat groep 1 alleen de rand om het kunstwerk leggen; groep 2 zoekt zelf kleurpatronen en beschrijft die.
Kinderen leggen mandala's van losse of natuurlijke materialen in een hoepel of op een ronde placemat.
Laat kinderen eerst hun materiaal kiezen; leg samen een patroon van groot naar klein en benoem de vormen.
Met papiertape worden horizontale en verticale lijnen in een tuff tray geplakt zodat vlakken ontstaan. Kinderen vullen de vlakken met logiblokken of mozaïekfiguren.
Laat kinderen zelf de tape kruiselings plakken en benoem vierkant en rechthoek terwijl ze de vlakken vullen.
Kinderen bedenken woorden die met de k-klank van kunst beginnen; de leerkracht schrijft ze op. Ook zoeken ze in het lokaal naar dingen met een k vooraan.
Zoek samen voorwerpen die met k beginnen en schrijf de woorden op een poster met plaatjes.
Bij een drukbevolkt schilderij op het digibord noemt elk kind om de beurt iets wat hij ziet, na herhaling van wat de vorige kinderen zeiden. Zo oefenen ze onthouden en woorden.
Kies een schilderij met veel details en herhaal de eerste zinnen samen; groep 1 mag ook alleen één ding aanwijzen.
Een kunstwerk op het digibord dient als praatplaat. Kinderen beantwoorden vragen over wat ze zien en duiken erin: hoe ruikt het, wat denken de mensen en welke muziek past erbij?
Google Arts & Culture is handig om kunstwerken te bekijken.
Een leeg verfpalet ligt in het midden. Bij elk goed rijmwoord op het genoemde woord spuit een kind een beetje verf in een vakje, tot het palet vol is. Daarna een nieuw woord.
Kies bij groep 1 woorden met een duidelijk rijmwoord; groep 2 bedenkt zelf rijmwoorden. De verf spuiten in het vakje maakt het spel extra leuk.
Verfpotten van een verfbord worden met verschillend veel verf gevuld en samen geordend van vol naar leeg.
Zet de potten in een rij en gebruik begrippen als vol, leeg, meer en minder; laat kinderen de potten zelf vergelijken en ordenen.
De leerkracht loopt met een penseel de kring rond en geeft het aan een kind, dat verder telt vanaf het laatst genoemde getal en het penseel weer doorgeeft, tot de groep niet verder kan.
Begin bij een getal dat kinderen kennen; groep 2 telt verder tot de groep zelf vastloopt, groep 1 telt met steun mee.
Praatplaat met aanklikbare links naar informatieve filmpjes, liedjes en spelletjes rond het thema kunst.
Bekijk per keer één link en laat kinderen voorspellen wat ze gaan zien; bespreek na afloop wat nieuw was.
Rijmparen bij kleuren, zoals grijs en ijs, rood en brood, groen en schoen. Een leuke rijmoefening met plaatjes waarbij kinderen de rijmwoorden koppelen.
Zeg het rijmpaar hardop voor en laat kinderen zelf het rijmwoord noemen voordat ze de plaatjes koppelen.
Set van 21 woordkaarten over kleur: de kleurnamen plus woorden als verf, ezel, kwast, palet, penseel, schilderij en schilder. Ook drie zwart-witkaarten voor de stempeltafel.
Gebruik de zwart-witkaarten voor de stempeltafel en laat kinderen kleuren en schilderwoorden (ezel, kwast) benoemen; groep 2 zoekt de beginklank.
De kinderen zoeken voorwerpen in de klas met dezelfde kleur als een kaart. Of jij legt van tevoren voorwerpen klaar, en zij leggen ze bij de juiste kleurkaart.
Laat kinderen in tweetallen zoeken en elkaars vondsten controleren; groep 2 benoemt ook een tint zoals lichtblauw of donkerblauw.
Rijmen met kleuren in de kring: je begint een zin als zo blauw als een ... en de kinderen vullen het rijmwoord aan. Er zijn zinnen voor onder meer blauw, rood, geel en groen.
Geef zelf een voorbeeldzin en laat kinderen eigen rijmwoorden bedenken; noteer ze samen op een kleurenposter.
De woordkaarten liggen op een rij en de kinderen kijken goed. Ogen dicht, jij pakt een kaart weg, en de kinderen zeggen welke kaart er niet meer ligt.
Begin met vijf kaarten en breid uit; laat kinderen om de beurt de kaart wegpakken en de anderen raden welke ontbreekt.
In een verfpalet staan cijfers. Een kind dobbelt en legt een pompon, dop of knoop op het gegooide cijfer, tot het palet vol is; wie eerst is, wint. Variatie: de pompon met een pincet pakken.
Begin met één dobbelsteen; groep 2 gebruikt twee dobbelstenen en telt hardop mee bij elke worp.
Memory met twaalf kleuren, in woord en plaatje: onder meer geel, groen, oranje, blauw en turkoois. Een kleurenmemory zonder woorden kan ook.
Druk de pagina's twee keer af als je alleen met de kleuren zonder woorden wilt spelen.
Acht pagina's met elk een voorbeeldkaart van een kleur en vijf zwart-witplaatjes. De kinderen leggen elk voorwerp naast de kleur waarbij het hoort.
Luister naar de redenering van de kinderen: een citroen is geel, maar ziet een kind er een limoen in, dan mag hij ook bij groen.
Kaartjes om het ordenen op lengte voor te bereiden. Kinderen leggen eerst echte potloden van lang naar kort en maken daarna met de kaartjes duidelijk wat de bedoeling van het werkblad is.
Zoek eerst met de kinderen de langste potloden uit de klas en rangschik ze, dan begrijpen ze de kaartjes meteen.
Kinderen slaan met een vliegenmepper op de juiste kleur- of mengkaart zodra de leerkracht een kleur of voorwerp noemt.
Speel in een kleine kring met een mepper per kind; laat kinderen om de beurt de kleur noemen zodat je ziet wie naam en kleur koppelt.
Telkaarten van Juf Sanne: kleuters tellen het aantal verfspetters op elk palet en leggen er het bijbehorende cijferkaartje of evenveel houten knijpers bij.
Laat groep 1 tellen tot 6 met knijpers en groep 2 verder tot 12; leg de cijferkaartjes achterstevoren zodat kinderen zichzelf kunnen controleren.
Houten schilderspaletten met uitgefreesde cirkels. Met een grote plastic pincet pakken de kleuters gekleurde houten knopen of dopjes en sorteren ze op kleur en grootte.
Begin met grote pincetten en twee kleuren; groep 2 sorteert ook op grootte en zegt hardop wat bij elkaar hoort.
Hoe groot is het schilderij van Van Gogh? Kinderen meten de omtrek met houten centimeterblokjes, duimstokken of handen. Welk schilderij is het breedst, welk het smalst?
Bespreek meetbegrippen: langer, korter, even lang, meten met een natuurlijke maateenheid.
Bingokaarten met rode, gele en blauwe vierkanten en rechthoeken met dikke zwarte lijnen. De spelleider draait een kaart ('Rood groot vierkant'): wie heeft hem op zijn bord?
Begin met kaarten met alleen kleur en breid uit met vorm en maat; laat oudere kleuters zelf spelleider zijn en de kaart noemen.
Beweegverhaal waarin kleuters met Timo door een kunstmuseum trekken en kunst beleven met schilderijen die bewegen en beelden die tot leven komen; plaat voor het digibord.
Lees het verhaal rustig voor en laat kinderen de schilderijen en beelden uitbeelden; vraag daarna welk kunstwerk ze het mooist vonden.
Rode, gele en blauwe hoepels liggen verspreid. De kinderen rennen rond. Bij de muziekstop roept de meester een kleur of mengkleur: wie staat er razendsnel in de juiste hoepel?
Begin met rood, geel en blauw en voeg mengkleuren pas toe als de kinderen het spel kennen; groep 2 noemt zelf de kleur.
Vier hoeken in de gymzaal: de gele hoek (springen op de trampoline van blijdschap), de rode hoek (boksen tegen zachte stootkussens van boosheid), de blauwe hoek (langzaam rollen over zachte matten) en de groene hoek (balanceren in alle rust).
Laat kinderen na elke hoek kort vertellen welke kleur en welk gevoel erbij hoort; wissel van hoek op een vast belsignaal.
Versje over zeven kleurige olifantjes in de dierentuin, waarvan het zwarte olifantje zichzelf verft en zo alle kleuren van de regenboog krijgt.
Tel de olifantjes mee met de kinderen en laat ze de kleuren van de regenboog in volgorde noemen.
Liedje uit Het grote liedjesboek over kleuren van dingen om je heen, zoals groen gras, gele bananen en roze biggetjes. Als iets nog geen kleur heeft, geef je het er zelf een met verf.
Laat kinderen bij elk couplet zelf nieuwe dingen met een kleur verzinnen en op een groot vel schilderen.
Liedje van Tijl Damen over kunst als iets dat je zelf ziet en voelt: niet mooi of lelijk, niet goed of fout, maar waar je van houdt.
Bespreek na het lied wat kinderen mooi vinden en waarom; benadruk dat iedereen iets anders mooi mag vinden.
Liedje uit Koekeloere over het verzinnen van iets dat nog niemand heeft gemaakt, met hout, verf of steen: van een beeld en portret tot een schilderij.
Laat kinderen na het lied een kunstwerk bedenken dat nog niet bestaat en aan de groep laten zien.
Kort versje over een kind dat met verf en kwast een schilderij maakt: een portret dat precies op zichzelf lijkt.
Combineer het versje met een zelfportret bij een spiegel en laat kinderen vertellen wat ze op hun portret zien.
Rijmend versje over Piet Penseel, een kwastje dat iets raars en moois schildert en op de vraag wat het is antwoordt: weet ik veel!
Laat kinderen rijmwoorden aanvullen en zelf schilderen wat het kwastje zou kunnen maken.
Liedje uit Het grote liedjesboek over een olifantje met kleurige vlekken doordat het op de verfdoos ging zitten.
Laat kinderen met een dot verf een vlek maken en bedenken waar de vlek op lijkt; hang de vlekken samen op.
Aanklikbare afbeelding met liedjes over kunst om te bekijken en te beluisteren.
Kies per dag één lied, laat kinderen kiezen welk lied ze op het bord willen horen en herhaal ze tot ze meezingen.
Een feest van vingerverf en spetteren: met je vingers in de verf, handafdrukken stempelen en lekker kliederen zonder bang te zijn om vies te worden!
Uitstekend voor sensopathisch spel en expressie met vingerverf op spiegels of tafelkleden.
Dirk Scheele pakt zijn kwast en verfdoos erbij: lijnen trekken, cirkels schilderen, stipjes zetten en kleuren mengen tot een meesterwerk.
Zet dit lied op tijdens het vrij schilderen aan de schildersezels in de klas.
Hét favoriete kleurenlied van kleuterleerkrachten in Nederland: 'Rood rood mannetje, rood is mijn hoed, rood rood mannetje, dat staat me goed!'.
Geef kinderen gekleurde sjaals of kaartjes (rood, blauw, geel, groen). Als hun kleur voorbijkomt mogen ze in het midden dansen.
Vrolijk lied over alle kleuren van de wereld om ons heen. Zing mee en wijs voorwerpen in de klas aan in de kleur die gezongen wordt!
Laat kleuters rondkijken in de klas: 'Wie ziet er iets roods zoals een tomaat?'
Kleuren mengen ervaren de kinderen als toveren. Laat ze van tevoren voorspellen welke kleur er ontstaat als je twee kleuren mengt, en controleer het daarna.
Laat de kinderen eerst hardop voorspellen en dan pas mengen; dat maakt het toveren extra spannend.
Teken een zwarte stip met viltstift op een strook keukenpapier of koffiefilter. Hang de punt van de strook in een glas water. Het water stijgt omhoog en trekt de zwarte stip uit elkaar in blauw, paars, rood en geel!
Laat kinderen eerst voorspellen wat er met de stip gebeurt en meerdere zwarte stiften vergelijken; laat ze vertellen welke kleuren ze zien.
Op de lichtbak staan transparante bakjes en reageerbuizen met gekleurd water. Kinderen druppelen met pipetjes druppel voor druppel kleuren bij elkaar en zien het licht erdoorheen schijnen.
Laat groep 1 druppelen en kijken; groep 2 voorspelt welke kleur ontstaat bij het mengen van twee kleuren en benoemt het resultaat.
Educatieve TinyTap-spelletjes over kunst voor digibord of tablet.
Speel in tweetallen op de tablet of samen op het digibord; laat kinderen vertellen wat ze zien en leren.
Op de mat staan verfpotten. Opdracht: 'De Bee-Bot begint bij geel en blauw. Programmeer hem naar de kleur die ontstaat als je die twee mengt!' (groen).
Leg de verfpotten als vakjes op de mat en laat kinderen de route samen bedenken voordat ze programmeren; controleer het resultaat met echte verf.
Kinderen gaan naar een museum en mengen daar kleuren. Ze zoeken op de schilderijen dezelfde kleuren als ze zelf hebben gemengd.
Madita, Emelie en Paul maken hun eigen eetbare verf en schilderen daarna met kwasten, handen en voeten bijzondere schilderijen.
Gratis lessuggesties van Lemniscaat bij het prentenboek Ik ben een kunstenaar, te downloaden als pdf en te vinden in het boek Spelen met prentenboeken.
Download de pdf vooraf en kies twee suggesties die passen bij je groep; lees het prentenboek eerst voor.
Gratis les- en spelsuggesties van uitgeverij Lemniscaat bij het prentenboek Kleur, geschreven door Juf Anke en Karin en te downloaden als pdf.
Download de pdf vooraf en kies twee suggesties die passen bij je groep; lees het prentenboek eerst voor.
Heb je een geweldig werkblad, kringgesprek of knutselidee voor kunst, kleuren & het schildersatelier dat hier niet mag ontbreken?